تفاوت بیش حسی در كودكان كمتر يا بیشتر از دو سال
یکپارچگی حسی، کمحسی و بیشحسی در حس چشایی و ادراک عمق در کودکان زير دو سال و بالای دو سال
مقدمه
در کودکان زیر ۲ سال، یکپارچگی حسی هنوز بهطور کامل شکل نگرفته است؛ به همین دلیل ممکن است کودک در طیفهای مختلفی از پردازش حسی، مانند کمحسی یا بیشحسی قرار گیرد. کودکان در روند رشد خود با تفاوتهایی در واکنش به محرکهای حسی مواجه میشوند. یکی از این تفاوتها بیش حسی در كودكان است که به حساسیت شدید نسبت به محرکها در یکی یا چند حس اشاره دارد. این وضعیت ممکن است در حواس مختلف از جمله شنوایی، بینایی، لامسه، چشایی و حس عمق بروز کند. این مقاله به بررسی وضعیت بیشحسی و کمحسی در حس چشایی و ادراک عمق در کودکان زیر و بالای دو سال میپردازد.
بیشحسی و کمحسی در حس چشایی
حس چشایی یکی از حواس بنیادین انسان است و نقش مهمی در پذیرش غذا، تجربه محیط و تعامل اجتماعی کودک دارد. در برخی از آنها، این حس ممکن است دچار بیش حسی در كودكان یا کمحسی شود.
کودکان زیر ۲ سال
- در این دوره، یکپارچگی حسی هنوز کامل نیست و ممکن است کودک نسبت به مزهها و بافتهای مختلف واکنش شدید یا ناچیز نشان دهد.
- برخی کودکان ممکن است غذاهای خاصی را رد کنند یا تنها به غذاهای خاصی تمایل نشان دهند.
- بیش حسی در كودكان، واکنشهایی مانند گریه، تهوع یا ناراحتی هنگام تجربه مزههای جدید دیده میشود.
- در کمحسی، کودک ممکن است تمایلی به خوردن نداشته باشد یا به مزههای شدید علاقهمند شود.
کودکان بالای ۲ سال
- ادامهی بیش حسی در كودكان یا کمحسی میتواند تغذیه آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
- بیشحسی ممکن است موجب اجتناب از خوردن بسیاری از غذاها شود، در حالی که کمحسی ممکن است باعث تمایل به خوردن غذاهای پرمزه یا عجیب شود.
- در صورت تداوم، نیاز به بررسی و مداخلات تخصصی وجود دارد.
نشانههای بیشحسی و کمحسی در چشایی:
- بیش حسی در كودكان: امتناع از غذاهای تند، ترش یا با بافت خاص، تهوع یا عقزدن با مزههای جدید.
- کمحسی: علاقه به مزههای تند یا غذاهای با بافت خاص، بیتفاوتی نسبت به غذا یا عدم واکنش به طعمها.
- واکنش شدید به دمای غذا.
- مقاومت در برابر مسواک زدن به دلیل طعم خمیردندان یا احساس برس.
راهکارها:
- معرفی تدریجی غذاهای جدید با تشویق و بدون اجبار.
- الگوسازی مثبت توسط والد یا همسالان.
- مشاوره با کاردرمانگر حسی برای تنظیم رژیم حسی مناسب.
- استفاده از ابزارهای کمکحسی مانند مسواکهای نرم یا وسایل جویدنی.
بیشحسی و کمحسی در احساس عمق
احساس عمق یا درک فاصله بین اشیا (Depth Perception)، توانایی کودک برای تشخیص موقعیت اجسام در فضاست. این مهارت برای انجام بسیاری از فعالیتهای روزمره مانند راه رفتن، پریدن، نوشتن یا بازی با توپ ضروری است.
کودکان زیر ۲ سال
- ادراک عمق در این سن در حال رشد است و ممکن است کودک در هماهنگی حرکتی و تعادل مشکل داشته باشد.
- کودک ممکن است زمین بخورد یا با اشیاء برخورد کند؛ که در این سن طبیعی است.
- بیش حسی در كودكان میتواند باعث ترس از بلندی یا اجسام خاص شود.
- کمحسی ممکن است باعث بیتوجهی به موانع یا برخوردهای مکرر شود.
کودکان بالای ۲ سال
- مشکلات ادراک عمق ممکن است به صورت ترس، پرخاشگری، یا دشواری در فعالیتهای حرکتی ظاهر شود.
- بیش حسی در كودكان: اجتناب از فضاهای ناآشنا یا ارتفاع.
- کمحسی: برخوردهای مکرر، ناتوانی در تشخیص فاصلهها.
- نیاز به بررسیهای بینایی و عصبی و اقدامات کاردرمانی وجود دارد.
نشانههای بیشحسی و کمحسی در ادراک عمق:
- زمین خوردن یا برخورد مکرر با اجسام.
- ترس از عبور از مکانهای جدید یا ناآشنا.
- اجتناب از دویدن یا بالا رفتن از پله.
- دشواری در هماهنگی چشم و دست.
- نوشتن در خارج از خطوط یا کجنویسی.
راهکارها:
- ارزیابی بینایی توسط متخصص کودکان.
- تمرینات تعادلی و حرکتی.
- بازیهایی مانند پرش، توپبازی یا تعقیب مسیر برای تقویت ادراک عمق.
- استفاده از ابزارهای کمکی برای افزایش اطمینان کودک.
- فعالیتهایی برای تقویت مهارتهای حرکتی ظریف مانند پازل یا لگو.
نتیجهگیری
کمحسی و بیشحسی در حس چشایی و ادراک عمق از جنبههای مهم رشد حسی-حرکتی در کودکان هستند. در کودکان زیر ۲ سال، این ویژگیها اغلب طبیعیاند و ناشی از عدم بلوغ کامل سیستم عصبی هستند. اما در صورت تداوم یا شدت، بهویژه در کودکان بالای ۲ سال، نیاز به ارزیابی دقیق و مداخلات حرفهای وجود دارد.
بازی بهترین ابزار برای تقویت یکپارچگی حسی در کودکان است. والدین، مربیان و متخصصان باید با همکاری، زمینه رشد سالم کودک را فراهم کنند.
مرکز سلامت مادران
مریم سادات محسنیان – روانشناس ارشد تربیتی
تفاوت بیش حسی در كودكان كمتر يا بیشتر از دو سال
کارگاه های مرکز سلامت مادران:
مقاله های مرتبط:
چرا بازتاب های اوليه در كودک مهم است
موبايل برای نوزادان آری يا خير
جدول زمانبندی ماهیانه کارگاه های مرکز سلامت مادران
مجله سلامت
پیج اینستاگرام سلامت مادران